Στο πλαίσιο της σειράς διαδικτυακών σεμιναρίων INHOPE Expert Insights, η οποία υλοποιείται με τη χρηματοδότηση του προγράμματος Better Internet for Kids (BIK) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πραγματοποιήθηκε webinar με ομιλήτρια την Hannah Rose, Senior Research and Policy Manager for Extremism στο Institute for Strategic Dialogue (ISD).
Η παρουσίαση επικεντρώθηκε στα βασικά ευρήματα της πρόσφατης έκθεσης του ISD με τίτλο Beyond Extremism: Platform Responses to Online Subcultures of Nihilistic Violence, αναδεικνύοντας μια νέα και ιδιαίτερα σύνθετη πρόκληση για την ασφάλεια στο διαδίκτυο: τις επιβλαβείς διαδικτυακές κοινότητες που προωθούν τη βία, την κακοποίηση και την εκμετάλλευση, χωρίς όμως να εντάσσονται στις παραδοσιακές μορφές εξτρεμισμού.
Πέρα από τις παραδοσιακές μορφές εξτρεμισμού
Όπως επισημάνθηκε κατά τη διάρκεια του webinar, η έως σήμερα έρευνα και οι πολιτικές αντιμετώπισης των διαδικτυακών απειλών επικεντρώνονται κυρίως στον ιδεολογικά υποκινούμενο εξτρεμισμό. Ωστόσο, αναδύονται ολοένα και περισσότερες διαδικτυακές κοινότητες που δεν οργανώνονται γύρω από πολιτικές ιδεολογίες, αλλά γύρω από κοινές ταυτότητες, αισθητικές, χιούμορ ή την αναζήτηση κοινωνικής αποδοχής και κύρους.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι κοινότητες αυτές εξυμνούν τη βία, τη σκληρότητα και επιβλαβείς συμπεριφορές ως αυτοσκοπό, γεγονός που καθιστά δυσκολότερο τον εντοπισμό και την αντιμετώπισή τους μέσω των παραδοσιακών μηχανισμών καταπολέμησης του εξτρεμιστικού περιεχομένου.
Οι νέοι και η διαδικτυακή χειραγώγηση
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους παράγοντες που μπορεί να κάνουν τους νέους πιο επιρρεπείς στη διαδικτυακή χειραγώγηση, όπως η ανάγκη για αποδοχή, η αναζήτηση ταυτότητας, η περιέργεια και η επιθυμία ένταξης σε μια κοινότητα. Οι παράγοντες αυτοί αποτελούν φυσιολογικά στοιχεία της εφηβικής ανάπτυξης, μπορούν όμως να αξιοποιηθούν από κακόβουλους χρήστες για τη στρατολόγηση και την εκμετάλλευση νέων ανθρώπων στο διαδίκτυο.
Η Hannah Rose υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην ατομική ευθύνη των χρηστών, αλλά απαιτεί την κατανόηση των κοινωνικών και ψυχολογικών παραγόντων που μπορεί να διευκολύνουν τη διαδικτυακή χειραγώγηση.
Η σημασία της προσέγγισης της δημόσιας υγείας
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της παρουσίασης ήταν η ανάγκη υιοθέτησης μιας προσέγγισης δημόσιας υγείας (public health approach) για την πρόληψη των διαδικτυακών κινδύνων.
Η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στην πρόληψη πριν από την εκδήλωση της βλάβης, μέσα από δράσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα των παιδιών και των νέων. Η ενδυνάμωση της ψυχικής ευεξίας, η ανάπτυξη της ψηφιακής παιδείας, η προώθηση ασφαλών και υγιών διαδικτυακών συμπεριφορών, καθώς και η αντιμετώπιση των παραγόντων που μπορούν να οδηγήσουν σε επιβλαβείς διαδικτυακές εμπειρίες, αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για τη μείωση του κινδύνου εκμετάλλευσης.
Το μοντέλο αυτό αναγνωρίζει ότι η αποτελεσματική πρόληψη απαιτεί τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, όπως οικογένειες, εκπαιδευτικοί, διαδικτυακές πλατφόρμες, υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ερευνητές και οργανώσεις προστασίας των παιδιών.
Ο ρόλος των διαδικτυακών πλατφορμών
Συζητήθηκε επίσης ο ρόλος των ψηφιακών πλατφορμών στην αντιμετώπιση αυτών των δικτύων. Αν και η εποπτεία και η αφαίρεση επιβλαβούς περιεχομένου παραμένουν απαραίτητα εργαλεία, οι συγκεκριμένες κοινότητες αποδεικνύονται ιδιαίτερα ανθεκτικές, καθώς τα μέλη τους δημιουργούν πολλαπλούς λογαριασμούς και μετακινούνται εύκολα μεταξύ διαφορετικών πλατφορμών.
Για τον λόγο αυτό, προτάθηκε η εφαρμογή συμπληρωματικών μέτρων, όπως η καλύτερη παραπομπή των χρηστών σε υπηρεσίες υποστήριξης, στοχευμένες παρεμβάσεις και η παροχή αξιόπιστης ενημέρωσης και βοήθειας σε όσους έρχονται αντιμέτωποι με επιβλαβές διαδικτυακό περιεχόμενο ή συμπεριφορές.
Μια συλλογική ευθύνη
Κεντρικό μήνυμα του webinar ήταν ότι καμία οργάνωση ή φορέας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του τις νέες μορφές διαδικτυακής βίας και εκμετάλλευσης. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση των αναδυόμενων αυτών απειλών προϋποθέτει στενή συνεργασία μεταξύ των εταιρειών τεχνολογίας, της ερευνητικής κοινότητας, των κυβερνήσεων, των οργανισμών προστασίας των παιδιών, της εκπαιδευτικής κοινότητας και των υπηρεσιών υποστήριξης. Παράλληλα, η συνεχής έρευνα και η διατομεακή συνεργασία θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για την καλύτερη κατανόηση των εξελισσόμενων διαδικτυακών κινδύνων και την ανάπτυξη αποτελεσματικών πολιτικών πρόληψης και προστασίας.
Παρακολουθήστε εδώ το βίντεο του webinar
